کیست تخمدان

کیست تخمدان۱۳۹۸-۸-۲۰ ۱۷:۵۹:۲۴ +۰۰:۰۰

Project Description

کیست تخمدان چیست؟

کیست تخمدان عبارت است از توده های تخمدانی معمولاً خوش خیم که اغلب از نسج تخمدان تولید می شود و در بسیاری از موارد از فولیکول های سطح تخمدان سرچشمه می گیرد. در واقع کیست تخمدان از توده های کیسه مانندی که دارای یک جدار است و مقداری مایع ساده داخل آن جمع شده، تشکیل شده است. به گفته متخصصان این کیست ها که یک بیماری بسیار شایع زنان هستند مربوط به سن خاصی نبوده اما با شروع سن باروری احتمال به وجود آمدن آنها بالا می رود و در سنین ۲۰ تا ۴۲ سالگی بیشتر دیده می شوند؛ پزشکان معتقدند دلیل اولیه پیدایش این کیست ها، اختلال در تخمک گذاری است که علت آن می تواند در خود تخمدان یا غیرتخمدانی باشد و در این موارد اغلب با درمان دارویی بیماری رفع می شود ولی با قطع شدن دارو مجددا عود می کند. دلیل دیگر، زیادی هورمون پرولاکتین (هورمون محرک تولید شیر در بدن) به علل مختلف است. کم کاری یا پرکاری تیروئید و سایر اختلالات هورمونی نیز می توانند باعث کیست در این ناحیه شوند.

انواع کیست تخمدان : 

کیست تخمدان انواع مختلفی دارد. شایع ترین نوع آنها کیست فولیکولی می باشد که کیست در یکی از فولیکول ها که تخمک در آن رشد می کند، نمو کرده و پر از مایع می شود. تصور می شود کیست های متعدد کوچک که در تخمدان رشد می نماید به علت اختلالات هورمونی ایجاد می شوند و به این حالت سندرم تخمدان پلی کیستیک گویند.انواع کیست ها عبارتند از:

۱. کیست فولیکولی (Follicular)
یکی از متدوال‌ترین کیست‌ها در تخمدان است و در نتیجه رشد و بزرگ شدن یک فولیکول به وجود می‌آید. فولیکول کیسه‌ای حاوی مایع و تخمک است. کیست فولیکولی هنگامی ایجاد می‌شود که فولیکول در زمان چرخه قاعدگی از اندازه طبیعی خود بزرگ‌تر شده و به تخمک اجازه خروج را نمی‌دهد. این نوع از کیست تخمدان عموما خود به خود درمان می‌شود و برخی مواقع در کیسه‌های ایجاد شده، خون نشتی به تخمک نیز دیده می‌شود.

۲. کیست کورپوس لوتئوم (Corpus luteum)
کیست کورپوس لوتئوم یا کیست جسم زرد غده‌ای کوچک و موقتی است که پس از آزاد شدن تخمک از تخمدان، در تخمک شکل می‌گیرد. وظیفه کورپوس لوتئوم تولید هورمون پروژسترون است که در آماده کردن پوشش درونی رحم یا همان آندومتر برای لانه گزینی تخمک بارور‌شده نقش اصلی دارد.

تولید فراوان مایع قهوه‌ای رنگ، سبب انباشته شدن فضای داخلی فولیکول و بزرگ شدن غیر عادی این کیست می‌شود. علت ایجاد کیست، جسم زرد است. کیست جسم زرد با سونوگرافی تشخیص داده می‌شود و در اکثر مواقع به طور خودکار پس از مدتی کوچک می‌شود و از بین می‌رود.

۳. کیست شکلاتی (Chocolate)
آندومتر (بافت لایه داخل رحم) در این نوع از کیست‌ها در سایر قسمت‌های بدن رشد می‌کنند. این اختلال به طور عمده تخمدان ها، روده بزرگ و لگن را درگیر می‌کند. انتشار بافت آندومتر به خارج از ناحیه لگن و چسبندگی احشا و ارگان‌ها از نتایج این کیست به شمار می‌رود. محتویات کیسه‌های کیستی در این نوع، به رنگ قهوه‌ای و قرمز است و از همین رو به آن کیست شکلاتی گفته می‌شود.

۴. سندروم تخمدان پلی کیستیک (Polycystic)
PCOS یا سندروم تخمدان کیست ساز، در نتیجه اختلالات هورمونی و معمولا بر زنان در سنین باروری (بین ۱۵ تا ۴۴ سال) اثر می‌گذارد، دلیل اصلی نا باروری در زنان است. در حقیقت وجود چند کیست کوچک در تخمدان‌ها سبب ایجاد این سندروم می‌شود.

۵. کیست درموئید (Dermoid)
کیست درموئید یا کیست مویی در واقع یک تومور خوش خیم است که حاوی چربی، خون، مو، غضروف یا بافت‌های تیروئیدی است. نوع کیست مویی تخمدان در سنین باروری زنان ایجاد می‌شود. این کیست‌ها روی یک یا هر دو تخمدان به وجود می‌آیند و معمولا علامتی ندارند. در صورتی که این کیست‌ها بزرگ شوند، ممکن است سبب چرخش تخمدان و ایجاد اختلال در جریان خون شوند.

۶. آبسه لوله تخمدان
آبسه لوله تخمدان به معنای آبسه‌ای است که لوله رحمی و تخمدان را درگیر می‌کند. در موارد حاد، کیست‌ها درون یا روی لوله‌های تخمدان را پر می‌کنند و فرد بیمار باید فورا درمان را پیگیری و آغاز کند.

علائم کیست تخمدان

اغلب کیست های تخمدان هیچ علائمی ندارند. ممکن است هیچ گاه متوجه نشوید که کیست دارید مگر اینکه به منظور انجام آزمایش لگن، پزشک خود را ملاقات کنید. کیست های تخمدان در صورتی که دچار پیچش، خونریزی یا پارگی شوند ممکن است منجر به بروز برخی مشکلات شوند.

اگر هر کدام از علائم زیر را داشتید باید به پزشک مراجعه کنید چرا که این علائم ممکن است مربوط به تومور تخمدان نیز باشد

درد یا نفخ در ناحیه شکم
اشکال در دفع ادرار یا نیاز مکرر به دفع ادرار
درد مبهم در ناحیه کمر
درد در حین رابطه جنسی
قاعدگی دردناک و خونریزی غیر طبیعی
حالت تهوع یا استفراغ
از دست دادن اشتها یا احساس سیری سریع

علل بروز کیست تخمدان

علل و عوامل خطر بروز کیست تخمدان شامل موارد زیر است: کیست ها می توانند به علت بروز مشکلاتی در هورمون های شما ایجاد شوند. آنها همچنین می توانند توسط داروهای مبتنی بر هورمون که به شما کمک می کند تا تخمک گذاری کنید، بوجود بیایند. برای کیست تخمدان در دوران بارداری اولیه طبیعی است. این کمک می کند تا حاملگی را تا جایی که شکل می گیرد پشتیبانی کند. زنان مبتلا به اندومتریوز می توانند یک نوع کیست تخمدان به نام آندومتریوم را ایجاد کنند. این زمانی رخ می دهد که اندومتریوز بافت را به تخمدان متصل می کند و رشد می کند. عفونت لگن و عفونت های شدید واژن می توانند به تخمدان ها گسترش پیدا کنند و باعث ایجاد کیست شوند. سندرم تخمدان پلی کیستیک نیز آخرین علت بروز کیست می باشد که یک بیماری است که در تخمدانها ، تعداد زیادی کیست های کوچک تشکیل می شود. این بیماری می تواند مشکلاتی در عملکرد تخمدان ها و حاملگی ایجاد کند. علل متفاوتی می تواند باعث بروز این کیست ها شود که اکثراً علت آن عدم تخمک گذاری است، چون فولیکولی که قرار است «تخمک» را ایجاد کند و معمولاً در روز چهاردهم بعد از شروع عادت ماهیانه، پارگی طبیعی پیدا کرده و تخمک را آزاد می کند، این اتفاق در این فرد رخ نمی دهد و با تجمع آب در داخل خود، تبدیل به کیست می شود. گاهی چند تخمک چند کیست تولید می کنند و این عمل تکرار شده، تعداد زیادی کیست کوچک در تخمدانها ایجاد می شود که آنها را به نام تخمدانهای «پلی کیستیک» می شناسیم

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید


تنها یک پزشک متخصص می‌تواند کیست تخمدان را تشخیص دهد. خانم‌هایی که تصور می‌کنند ممکن است کیست تخمدان یا سندرم تخمدان پلی کیستیک داشته باشند باید به متخصص زنان مراجعه کنند. سابقه پزشکی خود را برای پزشک مطرح کنند و یک آزمایش خون یا سونوگرافی انجام دهند.

در موارد نادر، کیست تخمدان می‌تواند به یک مورد اورژانسی تبدیل شود. یک کیست پاره شده ممکن است سبب ایجاد درد شدید و غیر قابل تحمل و خونریزی شدید شود. یک خانم مبتلا به پارگی کیست همچنین ممکن است دچار سر گیجه، تهوع یا استفراغ همراه با درد لگن شود. در صورتی که این مسئله اتفاق بیفتد، باید به پزشک مراجعه کنند.