سه ماهه سوم بارداری

سه ماهه سوم بارداری۱۳۹۸-۹-۱۷ ۱۱:۴۳:۵۶ +۰۰:۰۰

Project Description

سه ماهه سوم در بسياري از زنان با ناراحتي جسمي همراه است همه دستگاههاي بدن (قلبي عروقي، كليه، تنفس، گوارش و غدد درون ريز) دستخوش تغييرات عميقي مي شوند كه ممكن است سبب بروز سوفل قلبي، افزايش وزن، تنگي نفس كوششي و سوزش سر دل (پيروزيس) شوند. در برخي موارد لازم است به زن باردار اطمينان داد كه مدت كوتاهي پس از زايمان (عموماً ظرف 4 تا 6 هفته) به حالت عادي باز مي گردد.

با نزديك شدن زايمان مسايل عملي مربوط به تولد نوزاد(مانند مراقبت از كودك، لباسهاي بچه و مسايل مالي)مطرح مي شوند. علاوه بر اين آمادگي هاي لازم براي زايمان و مراقبت پس از زايمان (مانند اطلاع دادن به پزشك، مراجعه به بيمارستان، مصرف داروي بي حسي و تغذيه با شير مادر در مقابل تغذيه با بطري) به عمل مي آيد.

بسیاری از زنان باردار در سه ماهه سوم از مشکلات تنفسی رنج می برند، خصوصا هنگامی که به حمام می روند، مشکل تنفسی شان بدتر می شود

این مشکل تنفسی به علت بزرگتر شدن جنین و افزایش فشار او بر اعضای داخلی بدن مانند مثانه، معده و ریه ها می باشد.

علائم اصلی سه ماهه سوم بارداری

آنچه باید در مورد تغییرات بدن در سه ماهه سوم بارداری بدانید

اکنون که به سه ماهه سوم بارداری رسیده اید، تنها چند هفته تا به دنیا آمدن کودک باقی مانده است. اما این دوره پرچالش ترین دوره بارداری شماست.در این مطلب با اتفاقات سه ماهه سوم بارداری آشنا می شویم. همچنین می توانید علائم بارداری در این دوره را شناخته و در صورت مشاهده علائم غیر طبیعی فورا به دکتر مراجعه کنید

کمر درد

فشار ناشی از اضافه وزن در این دوران روی کمر است و باعث کمر درد و ناراحتی در این قسمت می شود. همچنین ممکن است در ناحیه لگن و باسن خود احساس ناراحتی کنید چرا که رباط های این ناحیه به منظور آمادگی برای زایمان شل می شوند. برای کم کردن فشار از روی کمر، وضعیت فیزیکی مناسب برای آن را تمرین کنید. صاف بنشینید و از صندلی مناسب استفاده کنید. شب ها نیز به پهلو خوابیده و بین پاهای خود بالشت قرار دهید. کفش های راحت با پاشنه کوتاه بپوشید. برای رهایی از کمر درد نیز از کیسه آب گرم را امتحان کنید.

خونریزی

خونریزی می تواند نشانه مشکل جدی باشد مانند جفت سر راهی یا پایین بودن جفت(placenta previa)  جدا شدن زودرس جفت (placental abruption) یا زایمان زودرس. به محض مشاهده خونریزی با متخصص زنان تماس بگیرید.

انقباضات براکستون هیکس (Braxton Hicks)

به منظور آماده سازی رحم برای روز زایمان ممکن است در حال حاضر انقباضات کمی داشته باشید. انقباضات براکستون هیکس معمولا به شدت انقباضات روز زایمان نیست اما گاهی اوقات می توانند به آن حد نیز برسند. فرق اصلی این انقباض ها این است که انقباضات اصلی در زمان زایمان به تدریج زود به زود و شدید تر می شوند. اگر بعد از انقباضات صورت شما قرمز شده و نفستان بند آمده بود، یا این انقباضات مرتب اتفاق افتاد با دکتر خود تماس بگیرید.

بزرگ شدن پستان

در اواخر بارداری وزن سینه های شما تا 2 پوند (750 گرم) افزایش می یابد. در این دوران از سینه بندهای مناسب استفاده کنید. با نزدیک شدن به تاریخ زایمان مایع زرد رنگی از سینه های شما ترشح خواهد کرد. تا چند روز بعد از تولد، نوزاد از این ماده که کولورستروم (colostrum) نامیده می شود، تغذیه می شود.

ترشح واژن

در سه ماهه سوم بارداری احتمالا ترشحات بیشتری خواهید دید. اگر این ترشحات به حدی زیاد بود که پد بهداشتی را خیس کرد با دکتر خود تماس بگیرید. با نزدیک شدن به زمان زایمان ممکن است ترشحات غلیظ، شفاف و کمی خونی نیز ببینید. این خون نشانه باز شدن دهانه رحم به منظور آماده شدن برای زایمان است. اگر یکدفعه مقدار زیادی مایع از شما خارج شد ممکن است کیسه آبتان پاره شده باشد. (اگرچه تنها 8% زنان باردار قبل از شروع انقباضات کیسه آبشان پاره می شود.) در این شرایط سریعا با دکتر خود تماس بگیرید.

خستگی

در سه ماهه دوم بارداری احتمالا انرژی بیشتری داشته اید اما اکنون خسته شده اید. تحمل اضافه وزن، بیدار شدن در طول شب برای دستشویی رفتن و اضطراب نگهداری از کودک همگی روی سطح انرژی شما تاثیرگذارند. سعی کنید غذاهای سالم خورده و به طور منظم ورزش کنید. زمانی که خسته اید چرت بزنید یا حداقل نشسته و چند دقیقه استراحت کنید. در این دوران تمام انرژی خود را باید برای زمانی که کودک به دنیا می آید و نمی توانید بخوابید، ذخیره کنید.

تکرر ادرار

در حال حاضر کودک شما بزرگتر شده است و ممکن است سر کودک روی مثانه فشار وارد کند. این فشار اضافی باعث تکرر ادرار می شود و بارها در طول شب نیاز دارید دستشویی بروید. همچنین ممکن است در زمان سرفه، عطسه و خندیدن یا ورزش کمی خودتان را خیس کنید. برای از بین بردن فشار و جلوگیری از نشت ادرار سعی کنید هر زمان که احساس ادرار داشتید فورا به دستشویی رفته و کاملا مثانه را خالی کنید. برای اینکه شب ها مجبور نباشید بارها به دستشویی بروید، از نوشیدن مایعات قبل از خواب پرهیز کنید. از پد بهداشتی روزانه برای تمیز ماندن زمان نشت ادرار استفاده کنید. اگر در زمان ادرار هر گونه درد یا سوزشی داشتید حتما با دکتر خود در میان بگذارید چرا که این ها همگی می توانند علائم عفونت ادراری باشند.

معده درد و یبوست

معده درد و یبوست به علت تولید زیاد هورمون پروژسترون ایجاد می شوند. این هورمون برخی عضلات را شل می کند از جمله ماهیچه های مری و ماهیچه هایی که غذای هضم شده را داخل روده حرکت می دهند. برای رهایی از معده درد سعی کنید در طول روز وعده های غذایی کوچک و متعدد میل کنید و از غذاهای چرب، تند و اسیدی مانند مرکبات پرهیز کنید. برای رفع یبوست نیز فیبر مصرفی خود را افزایش دهید و مایعات بیشتری بنوشید. اگر معده درد و یبوست شما را اذیت می کند با دکتر خود در مورد داروهای مناسب صحبت کنید.

هموروئید

بواسیر یا هموروئید در واقع رگ های واریسی (رگ های متورمی اطراف مقعد) هستند. این رگ ها به دلیل افزایش فشار خون در دوران بارداری و افزایش فشار به مقعد به دلیل افزایش وزن، بزرگ تر و گشاد تر می شوند. برای رهایی از ناراحتی و خارش در یک وان آب گرم بنشینید.

تنگی نفس

رحم شما مرتب بزرگ می شود تا جایی که زیر قفسه سینه قرار می گیرد و فضای کمی برای باز شدن شش ها باقی می ماند. این فشار اضافی روی شش ها باعث تنگی نفس می شود. ورزش می تواند به بهبود تنگی نفس کمک کند. همچنین زمان خواب سر و شانه های خود را به کمک بالشت بالا نگه دارید.

ورم

حلقه ازدواجتان احتمالا در این دوران برایتان تنگ شده است و احتمالا متوجه ورم در صورت و مچ پاهای خود شده اید. ورم خفیف به دلیل احتباس آب در بدن (edema) به وجود می آید. برای کاهش ورم زمانی که می نشینید پاهای خود را روی میز یا صندلی قرار دهید تا بالا بماند و در زمان خواب نیز پاهای خود را بالا ببرید. اگر دچار تورم ناگهانی شدید بلافاصله به دکتر مراجعه کنید چرا که می تواند نشانه پری اکلامپسیا (preeclampsia) باشد که از عوارض خطرناک بارداری به شمار می رود.

سونوگرافی و آزمایش‌های سه ماهۀ سوم

سونوگرافی و آزمایش‌های سه ماهۀ سوم شامل موارد زیر است:

آزمایش خون: پزشک در سه ماهۀ سوم برای بررسی کم‌خونی مادر و همچنین آنتی‌بادی‌ها یا عفونت، آزمایش خون تجویز خواهد کرد. در این آزمایش خون، وضعیت گلبول‌های خونی و آنتی‌بادی‌ها بررسی خواهد شد.

آزمایش ادرار: پزشک برای بررسی احتمال مسمومیت حاملگی، در سه ماهۀ سوم، آزمایش ادرار تجویز خواهد کرد. این آزمایش معمولاً آزمایش آنالیز ادرار است ولی اگر به دلیلی پزشک به عفونت مجاری ادرار مشکوک باشد، ممکن است آزمایش کشت ادرار نیز برای بررسی عفونت تجویز کند.

آزمون پروفایل بیوفیزیکال: در بارداری‌های پرخطر یا مواردی که بارداری طولانی شده ‌است، پزشک برای بررسی سلامت جنین از آزمایشی به نام پروفایل بیوفیزیکال استفاده می‌کند. در این آزمایش با سونوگرافی، وضعیت تنفسی و ماهیچه‌های جنین و حرکت او بررسی می‌شود. همچنین میزان مایع آمنیوتیک اندازه‌گیری خواهد شد. در کنار سونوگرافی، با انجام تست بدون استرس، وضعیت سلامت او را ارزیابی می‌کنند.

تست بدون استرس و استرس انقباضی: در تست بدون استرس که در بارداری‌های پرخطر و برای بررسی وضعیت جنین در سه ماهۀ سوم انجام می‌شود. تغییرات ضربان قلب جنین هنگام حرکت جنین بررسی می‌شود. همچنین ممکن است با تست استرس انقباضی، میزان تحمل جنین را برای زایمان نیز بررسی کند.

همچنین درصورتی‌که شما rh منفی و همسرتان rh مثبت است، در ابتدای سه ماهۀ سوم یعنی طی هفته‌های ۲۸ تا ۳۴ بارداری باید آمپول روگام را تزریق کنید.

تغذیه در سه ماهه سوم بارداری

با توجه به سرعت رشد و نمو جنین در سه ماهه آخر بارداری نیاز مادر به دریافت انرژی و مواد مغذی افزایش می یابد،در نتیجه یک خانم باردار در ماه های آخر بارداری نیاز بیشتری به ویتامین ها و املاح و درشت مغذی ها دارد. به این نکته توجه داشته باشید که هرچند بیشترین اضافه وزن مادر در سه ماه آخر بارداری ایجاد می شود اما نباید به اندازه ی دو نفر غذا مصرف شود. دستورات غذایی در سه ماهه سوم باید طبق دستورات پزشک متخصص قرار بگیرد تا بتواند شامل مواردی باشد که در این دوره به آنها نیاز مبرم دارید. به طور معمول در مادرانی که وزن ایده آل و متناسبی دارند ،نیاز به انرژی در این دوازده هفته، حدود ۴۵۰ کالری بیشتر از سه ماه اول یا ۱۱۰ کالری نسبت به سه ماه دوم خواهد بود ، البته تشخیص میزان مورد نیاز انرژی برای مادر و جنین توسط متخصص تغذیه به صورت اصولی و دقیق مشخص می شود و این مقدار انرژی دریافتی در زنان باردارمختلف، متفاوت خواهد بود

چه ویتامین هایی در سه ماهه سوم بارداری مهم است؟

در این دوران دریافت ویتامین‌هایی مانند ویتامین C،  ویتامین K و تیامین بسیار مهم است. در سه ماهه سوم بارداری باید 200 کالری اضافی به رژیم غذایی‌تان بیفزایید. در این دوران شاید با خودتان در مورد خوردن بعضی خوراکی‌ها به شک بیفتید اما یک مادر نیاز به مواد مغذی حیاتی در آخرین دوران بارداری دارد که این مواد همانطور که گفته شد شامل ویتامین‌ها و کلسیم، منیزیوم، امگا 3 و کولین است

مهم ترین مواد غذایی در 3ماهه آخر کدامند؟

در سه ماهه سوم همانند شش ماهه اول بارداری از همه گروههای غذایی بایستی در برنامه روزانه باشد اما مقدار آن نسبت به قبل افزایش پیدا می کند

• میوه و سبزیجات در سه ماهه آخر بارداری استفاده از سبزیجات تازه یا پخته و میوه‌ها توصیه می شود . مصرف مقادیر قابل توجهی از میوه و سبزیجات به کاهش خشکی مزاج کمک می کند از طرفی میوه و سبزی های مصرفی بخش اعظمی از مواد مورد نیاز بدن مادر مانند انواع ویتامین‌ها ، املاح و فیبر را تامین می کند.

• گوشت و پروتئین ها در این دوره استفاده از انواع گوشت‌ها توصیه می شود. سعی شود هفته ای 2-1 بار از ماهی استفاده کنید. با مصرف مقادیر لازم از ماهی در وعده های غذایی و دریافت امگا 3 به رشد مغزی جنین کمک شایانی می نمایید.

برای دریافت امگا3 مورد نیاز می توانید از منابع دیگر مانند گردو بادام، پسته، فندق یا برخی دیگر از دانه‌های روغنی مانند کنجد وتخم کتان، نیز کمک بگیرید.

• نان و غلات از دیگر گروها ی غذایی است که توصیه می شود خانمهای باردارسعی کنند از غلات سبوس دار استفاده کنند • شیر و لبنیات معمولا مصرف این گروه در بین خانمهای باردار کمتر از حد انتظار است و باید بدانید که لبنیات کم چرب مهمترین منبع غذایی تامین کننده کلسیم میباشد و خانمهای باردار در سه ماهه سوم بایستی روزی چهار واحد لبنیات استفاده کنند.

در سه ماهه اخر چه مواد غذایی باید حذف شود؟

مصرف آب میوه های غیر طبیعی که حاوی رنگ مصنوعی هستند،لبنیات غیر پاستوریزه، بستنی سنتی و خامه‌ای هم در دوران بارداری مناسب نیست. زنان باردار باید از کنسروها و موادی که رنگ‌های مصنوعی دارند پرهیز نمایند زیرا این مواد ممکن است حاوی مواد نگهدارنده باشند و سلامت جنین را به مخاطره بیاندازند. به یاد داشته باشید که مصرف فست فود ها که در خارج از منزل تهیه می شوند ، توصیه نمی شود، مادران باردار باید از مصرف گوشت کوبیده یا کباب کوبیده، همبرگر و کتلت در رستوران ها پرهیز نمایند.در تهیه این نوع غذا ها حرارتی که حین پخت بتواند آلودگی را از بین ببرد، داده نمی شود و همین امر ممکن است باعث انتقال برخی انگل‌ها به بدن مادر شده و برای جنین مشکل‌ ساز شود. متخصص تغذیه به شما توصیه می کند که مصرف غذاهایی که زمینه ی آلرژی دارد را حذف کنید، ممکن است این ماده ی غذایی بادام زمینی و یا یک میوه ی خاص باشد.

 آیا باید مصرف مکمل‌های قطع کرد؟

هنوز نه به طور کامل! شما باید هنوز مکمل‌های ویتامین دی (۱۰ میکروگرم در روز) را در دوران بارداری ادامه دهید و این کار را اگر تصمیم به شیردهی به کودک خود دارید باید انجام دهید. ویتامین دی در مکمل‌های مولتی‌ویتامین بارداری وجود دارد، همچنین شما می‌توانید از مکمل‌های ویتامین دی به طور مجزا استفاده کنید. از مصرف دائمی ویتامین‌ها یا مکمل‌های روغن کبد پرهیز کنید زیرا حاوی مقادیر زیاد ویتامین آ است که می‌تواند برای رشد کودک خطرناک باشد. شما از هفته دوازدهم به بعد نباید فولیک اسید مصرف کنید اما بسیاری از زنان مصرف آن را با خوردن مولتی‌ویتامین‌های بارداری ادامه می‌دهند.

علائم خطرناک سه ماهه سوم بارداری

هر کدام از این علائم می توانند نشانه مشکلی در بارداری باشند. در صورت مشاهده هر کدام از این علائم فورا با دکتر خود تماس بگیرید:

  • درد یا گرفتگی شدید شکم
  • تهوع یا استفراغ شدید
  • خونریزی
  • سرگیجه شدید
  • درد یا سوزش زمان ادرار
  • افزایش وزن سریع (بیش از 6.5 پوند در ماه) یا افزایش وزن بسیار کم