زایمان

زایمان۱۳۹۸-۹-۱۷ ۱۱:۴۶:۱۹ +۰۰:۰۰

Project Description

یکی از مهم ترین دغدغه های مادران باردار ، شیوه ی زایمانشان است. برخی از مادران به دلیل داشتن اطلاعات مبهم در رابطه با این موضوع و به خاطر شنیدن شایعاتی درباره روش های جدید زایمان ، ترجیخ می دهند که زایمان طبیعی داشته باشند و برخی نیز به خاطر درد این زایمان ، سزارین را ترجیح می دهند. طبیعی اما بدون درد بهترین و متداول ترین روش برای زایمان بدون درد استفاده از روش‌های بی‌حسی موضعی یا اپیدورال است و اگر مادری از نظر جسمی محدودیتی برای انجام این بی‌حسی‌ها نداشته باشد، می‌تواند به راحتی زایمان بدون درد را تجربه کند. در روش اپیدورال با وارد کردن ماده بی‌حسی به نخاع، درد مادر به‌طور کامل از بین می‌رود و زایمان برای او آسان‌تر می‌شود. اما بعضی مادر‌ها ممکن است به خاطر مسائلی از قبیل انحراف ستون فقرات، اختلال انعقادی یا برخی مشکلات دیگر، قادر به زایمان با این روش نباشند. اما در مورد افرادی که محدودیت جسمی ندارند، همین که درد جدی زایمان شروع می‌شود، بی‌حسی اپیدورال انجام می‌شود.

زایمان فیزیولوژیک

زایمان فیزیولوژیک یکی دیگر از روش‌های کم کردن درد مادران است که خوشبختانه در سال‌های اخیر در کشور ما هم انجام می‌شود. در این شیوه زایمان، تلاش می‌شود تا بدون تزریق آمپول فشار به مریض و با پیروی از سیر طبیعی بدن زایمان انجام شود. مادرانی که می‌خواهند برای یک زایمان کم‌درد آماده شوند، با دریافت کمک‌هایی از قبیل ماساژ، تکنیک‌های تنفسی، تمرین‌های ریلکسیشن و برخی آمادگی‌های دیگر که از هفته ۲۰ آموزش داده می‌شود، زایمانی آسان‌تر را تجربه می‌کنند. تکنیک‌های ذهنی بخش دیگری از مواردی است که مادران باردار باید به آن توجه کنند. البته در بسیاری از کشور‌ها، به موسیقی درمانی هم به طور جدی برای آمادگی مادران پرداخته می‌شود و حتی در زمان زایمان هم با پخش موسیقی خاصی آرامش مادران را بیشتر می‌کنند. گرما درمانی، ریلکسیشن و استخر آب هم از موضوعات دیگری هستند که برای کاهش درد مادران در نظر گرفته می‌شود؛ گرچه با وجود تمامی این آمادگی‌ها، در زایمان فیزیولوژیک درد کاملا از بین نمی‌رود، بلکه تنها درد مادران کم می‌شود. به همین دلیل مادرانی که نمی‌خواهند هیچ گونه دردی را در زمان زایمان تجربه کنند، باید به جای زایمان فیزیولوژیک از زایمان بدون درد کمک بگیرند.

نشانه‌های آغاز زایمان طبیعی

هیچ‌کس قادر به پیش‌بینی دقیق زمان شروع فرایند زایمان نیست. تاریخی که پزشک به شما می‌دهد تقریبی است و گاهی ممکن است درد زایمان حتی حدود سه هفته پیش از این تاریخ یا دو هفته پس از آن شروع شود که مسئله‌ای طبیعی است. نشانه‌های زیر به شما خواهد گفت که زایمان شما نزدیک است:

پایین آمدن برآمدگی شکم و احساس سبکتر شدن: این اتفاق به دنبال پایین ‌آمدن سر جنین و آماده شدن بدن برای زایمان رخ می‌دهد. شکم شما ممکن است پایین‌تر از قبل به نظر برسد و تنفس راحت‌تری داشته باشید، زیرا وزن جنین دیگر به ریه‌های شما فشار نمی‌آورد. ضمناً ممکن است به خاطر فشار آوردن جنین روی مثانۀ شما، دچار تکرر ادرار شوید. این نشانه‌ها در اولین زایمان مادر ممکن است چند هفته و در زایمان‌های بعدی، چند روز یا چند ساعت پیش از شروع زایمان بروز کند.

خروج ترشحات صورتی رنگ آغشته به خون از رحم: خروج ترشح صورتی رنگ آمیخته به خون از دهانۀ رحم که همان مخاط مسدودکنندۀ رحم یا پلاگ موکوس است و تا این زمان دهانۀ رحم را بسته و از عفونت در امان نگاه داشته بود، ممکن است روزها قبل از درد زایمان یا همزمان با شروع آن مشاهده شود.

پارگی کیسۀ آب: پاره شدن کیسۀ آب، باعث ترشح یا جاری شدن مایع از واژن می‌شود. پارگی کیسۀ آب ممکن استساعت‌ها پیش از شروع درد زایمان یا همزمان با آن اتفاق بیفتد. اغلب زنان طی ۲۴ ساعت پس از شروع درد زایمان، نوزاد خود را به دنیا می‌‏آورند. اگر زایمان طی این بازۀ زمانی به صورت طبیعی رخ ندهد، ممکن است پزشک با روش القای زایمان نوزاد را به دنیا آورد تا هم از بروز عفونت و هم از عوارض زایمان برای نوزاد پیشگیری کند.

انقباضات رحمی: با وجود اینکه انقباض ماهیچه‌های رحم به صورت متناوب و نامنظم با نزدیک شدن به زمان زایمان مسئله‌ای عادی است، معمولاً انقباضاتی که فاصلۀ کوتاهی از هم دارد و منظم هستند، نشانگر شروع شدن درد زایمان است.

اسهال: اسهال مکرر ممکن است نشانۀ نزدیک شدن به زمان زایمان باشد.

مراقبت‌های بعد از زایمان طبیعی

بارداری بدن شما را از جهات بسیار زیادی تغییر می‌دهد و زمانی که نوزاد متولد می‌شود نیز متوقف نمی‌شود. در اینجا مواردی که بعد از زایمان طبیعی انتظار می‌رود برای زنان اتفاق بیفتد ذکر شده است.

درد واژن

اگر زنی در حین زایمان اپیزیوتومی یا برش در ناحیه‌ی واژن داشته باشد، زخم ایجاد شده تا چند هفته دردناک خواهد بود و برش زیاد حتی ممکن است بیشتر طول بکشد تا درمان شوند. در این دوره زنان می‌توانند با انجام کارهایی بهبودی را تسریع کنند:

  •  اگر نشستن برایتان ناراحت‌ کننده است بر روی بالش بنشینید.
  •  هنگام ادرار کردن روی فرج خود آب گرم بریزید و هنگام مدفوع یک پد یا دستمال توالت تمیز را بر روی زخم فشار دهید.
  •  در صورت توصیه پزشک مصرف مسکن نیز کمک‌ کننده خواهد بود.

اگر چه وضعیت زنان مدتی بعد از زایمان بهبود می‌یابد اما انتظار بهبودی سریع را نداشته باشید. اگر درد شدید و زخم ملتهب، متورم و دردناک شد یا متوجه ترشح چرک شدید به پزشک مراجعه کنید.

ترشحات واژن

چندین هفته پس از زایمان خانم‌ها ترشحات واژن خواهند داشت. برای چند روز اول انتظار دیدن خونریزی به رنگ قرمز روشن را داشته باشید. ترشح به‌ تدریج کاهش می‌یابد و تبدیل به آب می‌شود و از صورتی یا قهوه‌ای به زرد یا سفید تغییر رنگ می‌دهد. در موارد زیر با پزشک تماس بگیرید:

  •  زن خونریزی شدید واژن دارد.
  •  ترشح بوی نامطبوع دارد.
  •  تب ۳۸ درجه یا بالاتر دارد.

انقباضات پس از زایمان

در طی چند روز اول پس از زایمان ممکن است زنان دچار انقباضات زیاد شوند که انقباضات پس از زایمان نامیده شود. این انقباضات (که اغلب به سرگیجه‌های قاعدگی شباهت دارند) با فشرده‌ سازی رگ‌های خونی در رحم کمک می‌کنند تا از خونریزی بیش‌ از حد جلوگیری شود. این انقباضات با زایمان‌های متوالی قوی‌تر می‌شوند. پزشک ممکن است مصرف مسکن بدون نسخه را توصیه کند. اگر زن دارای تب است و یا شکمش به لمس حساس است با پزشک تماس بگیرید. این علائم و نشانه‌ها می‌توانند نشان‌ دهنده عفونت رحمی باشند.

مشکلات ادراری

تورم یا کبودی بافت اطراف مثانه و مجرای ادرار می‌تواند به مشکلات ادراری منجر شود. مشکلات ادراری معمولاً به‌ خودی‌ خود رفع می‌شوند. اگر خانم علائم یا عوارض عفونت ادراری داشته باشد باید با پزشک تماس بگیرید. مثلاً:

  •  تمایل قوی و مداوم برای ادرار کردن
  • احساس سوزش هنگام ادرار کردن
  • بی‌اختیاری ادرار

بارداری و زایمان، بافت همبند را در پایه مثانه منبسط می‌کند و باعث آسیب عصب و عضله مثانه می‌شود. زن ممکن است بر اثر سرفه، کشش یا خندیدن ریزش ادرار داشته باشد. خوشبختانه این مشکل معمولاً با گذشت زمان بهبود می‌یابد اما استفاده از نوار بهداشتی و انجام تمرینات کگل برای تقویت ماهیچه‌های کف لگن مفید است. برای انجام تمرینات کگل عضلات لگن را منقبض کنید مثل زمانی که ادرار را نگه می‌دارید. این حالت را به مدت پنج ثانیه حفظ کنید و چهار یا پنج بار پشت سرهم تکرار کنید. برای ۱۰ ثانیه عضلات را منقبض کنید و سپس ۱۰ ثانیه آن‌ها را شل کنید. حداقل سه بار در روز ۱۰ تکرار انجام دهید.

هموروئید

اگر زن هنگام دفع احساس درد می‌کند و در نزدیکی عصب احساس تورم دارد ممکن است هموروئید، رگ‌های کشیده و متورم در مقعد و یا رکتوم پایین، داشته باشد. برای تسکین هرگونه ناراحتی ناشی از هموروئید، در وان آب گرم بخوابید. همچنین پزشک ممکن است داروی هموروئید موضعی تجویز کند. اگر زن از ترس آسیب رسیدن به شکم و یا تشدید درد هموروئید یا زخم اپریزیوتومی مدفوع خود را نگه می‌دارد باید از داروهایی استفاده کند تا دفع راحت و منظم شود. خوردن غذاهایی با فیبر زیاد (از جمله میوه‌ها، سبزی‌ها و غلات کامل) و نوشیدن مقدار زیادی آب نیز به رفع مشکل کمک خواهد کرد. یکی دیگر از مشکلات مادران پس از زایمان طبیعی بی‌اختیاری مدفوع است. انجام تمرینات کگل به‌ صورت منظم می‌تواند این مشکل را حل کند.

درد سینه‌ها و ترشح شیر از سینه

چند روز پس از زایمان سینه‌های مادر ممکن است سفت، دردناک و متورم شود. برای تسکین ناراحتی باید از شیردوش استفاده کنید یا بر روی سینه‌ها دستمال گرم بگذارید. دوش آب گرم نیز برای رفع مشکل کارساز است. مصرف مسکن‌های بدون نسخه نیز مؤثر است. اگر سینه ترشح شیر بیش‌ از حد دارد بین شیردهی بسته‌های سرد یا یخ بر روی سینه قرار دهید. اگر مادر از سینه شیردهی نداشته باشد، برای جلوگیری از تولید شیر باید یک سینه‌بند محافظتی مانند سینه‌بند ورزشی استفاده کند. سینه‌ها را مالش ندهید زیرا سبب تولید شیر بیشتر در سینه‌ها می‌شود. اگر شیردهی با سینه دردناک است از پزشک کمک بخواهید. اگر سینه‌ها در فاصله بین شیردهی ترشح می‌کنند، پدهای شیردهی را داخل سینه‌بند بگذارید تا لباستان خشک باقی بماند. پدها را پس از هر بار تغذیه یا هر زمان که مرطوب شدند تعویض کنید.

ریزش مو و تغییرات پوست

در طول بارداری افزایش سطح هورمون‌ها باعث توقف ریزش طبیعی موها می‌شود که باعث داشتن سر پر مو در زنان باردار است اما اکنون زمان جبران است. پس از زایمان زن دچار ریزش موی بیش‌ از حد می‌شود. ریزش مو معمولاً در عرض شش ماه متوقف می‌شود. علائم خطوط بارداری پس از زایمان ناپدید نمی‌شوند اما در نهایت از بنفش به نقره‌ای یا سفید تغییر می‌کنند و کم‌رنگ می‌شوند. انتظار می‌رود که تیرگی پوست در دوره‌ی بارداری به‌ آرامی محو شود.

تغییرات احساسی

زایمان موجب افزایش احساسات می‌شود. تغییر حال، تحریک‌ پذیری، ناراحتی و اضطراب علائم رایج است. بسیاری از مادران افسردگی خفیف را تجربه می‌کنند که افسردگی پس از زایمان نامیده می‌شود و معمولاً در عرض یک یا دو هفته از بین می‌رود. در دوره افسردگی نزدیکان و دوستان مادر باید مراقب او باشند و به او کمک کنند تا احساساتش را بیان کند. اگر افسردگی مادر عمیق است یا بیشتر اوقات احساس ناامیدی و غم می‌کند باید با پزشک تماس بگیرد. درمان سریع و به‌ موقع بسیار مهم است.

کاهش وزن

پس از زایمان، زن احساس می‌کند که هیکلش نامتناسب است و حتی ممکن است به نظر برسد که هنوز باردار است. این طبیعی است. اکثر زنان در طول زایمان بیش از ۴ کیلوگرم وزن، از جمله وزن نوزاد، جفت و مایع آمنیوتیک از دست می‌دهند. در روزهای پس از زایمان نیز وزن اضافی بر اثر مایعات باقی‌ مانده را از دست می‌دهد. رژیم سالم و ورزش بعد از زایمان طبیعی می‌تواند به‌ تدریج زنان را به وزن پیش از بارداری خود بازگرداند.

معاینه پس از زایمان

حدود شش هفته پس از زایمان پزشک واژن، رحم و دهانه رحم را معاینه می‌کند تا مطمئن شود که مادر به‌خوبی بهبود می‌یابد. او ممکن است معاینه سینه انجام دهد و همچنین وزن و فشارخون را بررسی کند. این ملاقات زمان مناسب برای صحبت در مورد از سرگیری رابطه جنسی و جلوگیری از بارداری و شیردهی مادر است.